Cây xạ đen có tác dụng gì? chữa những bệnh nào?

Cây xạ đen, với tên khoa học là Celastrus hindsii, từ lâu đã được biết đến trong y học cổ truyền với nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, xạ đen chứa nhiều hợp chất quý có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ và ức chế sự phát triển của tế bào ung thư.

Cây Xạ ĐenCây Xạ Đen

Cây xạ đen có tác dụng gì? chữa những bệnh nào? Câu hỏi đang được nhiều người quan tâm tìm hiểu bởi đây là một loại dược liệu quý. Để biết cây xạ đen trị bệnh gì, tham khảo bài viết sau sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc.

Cây dây gối (PHH), trước đây được các nhà khoa học gọi là Xạ đen châu Âu là loài thực vật thuộc họ Celastraceae. Chúng được George Bentham miêu tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Theo: Wikipedia

Giới thiệu đặc tính cây Xạ Đen

Cây xạ đen, hay còn gọi là cây ung thư (theo dân tộc Mường), cây quả nâu, bách giải, bạch vạn hoa,… là một loại cây dây leo thân gỗ, có nguồn gốc từ Việt Nam.

Cây thường mọc hoang ở các vùng rừng núi, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc như: Tuyên Quang, Hòa Bình, Thanh Hóa, Ninh Bình.

Với vẻ ngoài mộc mạc nhưng bên trong chứa đựng nhiều dưỡng chất quý giá, xạ đen từ lâu đã được sử dụng trong y học dân gian để điều trị nhiều bệnh khác nhau.

Cách nhận biết cây Xạ Đen

  • Thân: Thuộc dạng dây leo thân gỗ có chiều dài khoảng 3-10m. Cành của cây xạ đen tròn, màu xám nhạt khi còn non, màu nâu khi trưởng thành thành và dần chuyển sang màu xanh.
  • Lá: Hình bầu dục, mép lá có răng cưa, màu xanh đậm. Chiều dài của lá khoảng từ 7 – 12cm, chiều rộng khoảng 3 – 5cm. Cuống lá tương đối ngắn, chỉ từ 5 – 7mm.
  • Hoa: Có 5 cánh màu trắng, mọc thành chùm ở nách hoặc ngọn lá, chùm hoa dài từ 5 – 10cm, còn cuống hoa dài khoảng 2 – 4mm
  • Quả: Quả nang hình trứng, dài cỡ 1 cm, nổ thành 3 mảnh.
  • Hạt: có áo hạt màu hồng. Ra hoa tháng 3 – 5; Ra quả tháng 8 – 12.

Cách phân biệt cây xạ đen để tránh nhầm lẫn

Họ cây xạ là một họ thực vật khá đa dạng, bao gồm nhiều loài cây có giá trị dược liệu. Tuy nhiên, sự giống nhau về ngoại hình khiến nhiều người dễ nhầm lẫn giữa các loại cây này, đặc biệt là xạ đenxạ vàng.

phân biệt cây xạ đen và cây xạ vàng

Để tránh nhầm lẫn và sử dụng đúng loại cây cho mục đích chữa bệnh, chúng ta cần nắm rõ những đặc điểm phân biệt sau:

1. Cây xạ đen:

  • Lá: Khi còn tươi, lá xạ đen có màu xanh tím đậm, dày và chắc. Sau khi phơi khô, lá vẫn giữ được độ dai, không bị giòn và có mùi thơm nhẹ đặc trưng.
  • Thân: Thân cây xạ đen có màu nâu đen, vỏ sần sùi. Khi phơi khô, thân chuyển sang màu đen và vẫn giữ được mùi thơm nhẹ.

2. Cây xạ vàng:

  • Lá: Lá xạ vàng mỏng hơn lá xạ đen, màu xanh nhạt và không có răng cưa ở mép lá. Sau khi phơi khô, lá rất dễ bị vụn nát và giòn, không có mùi thơm.
  • Thân: Thân cây xạ vàng có màu trắng nhạt hơn so với xạ đen và không có mùi thơm đặc trưng.

Bảng so sánh xạ đen vs xạ vàng

Đặc điểmCây xạ đenCây xạ vàng
1. Màu lá tươiXanh tím đậmXanh nhạt
2. Độ dày láDàyMỏng
3. Mùi lá khôCó mùi thơm nhẹKhông mùi
4. Màu thân khôĐenTrắng nhạt
5. Độ giòn của lá khôKhông giònRất giòn

Mặc dù cùng thuộc họ xạ và đều có tác dụng tốt cho sức khỏe, nhưng xạ đen và xạ vàng có những thành phần hóa học và công dụng khác nhau.

Việc sử dụng nhầm loại có thể dẫn đến hiệu quả điều trị không như mong muốn hoặc thậm chí gây ra tác dụng phụ.

Lưu ý: Để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng xạ đen, bạn nên mua sản phẩm tại các cửa hàng uy tín, có nguồn gốc rõ ràng. Bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc thầy thuốc.

Thành phần hóa học của cây

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, trong cây xạ đen chứa nhiều thành phần hóa học quý giá như: polyphenol (axit lithospermic và axit lithospermic B, axit rosmarinic, kaempferol 3-rutinoside, rutin); sesquiterpenetriterpene; các nhóm hợp chất khác như axit amin, quinone, flavonoid, tanin,…

Tác dụng của cây xạ đen là gì?

Với những thành phần hóa học đã được nghiên cứu tìm ra. Cây xạ đen có những tác dược lý sau đây:

1. Tác dụng của cây với tây y

  • Chống nhiễm khuẩn: Đặc biệt, hợp chất saponin triterpenoid trong xạ đen có khả năng bảo vệ cơ thể trước tác nhân vi khuẩn xâm nhập.
  • Chống khối u: Các hợp chất polyphenol, flavonoid, quinone trong cây xạ đen có tác dụng ức chế tế bào ung thư phát triển, hóa lỏng tế bào ung thư để chúng dễ dàng bị tiêu hủy, từ đó chống hình thành khối u và di căn.
  • Chống oxy hóa: Các chất hóa học có trong cây xạ đen có khả năng chống lại các gốc tự do và làm suy giảm những tác hại của gốc tự do đối với tế bào.

    2. Tác dụng với thuốc Đông Y

    • Giúp giải tỏa căng thẳng, an thần, tăng sức đề kháng
    • Chữa khối u
    • Trị các bệnh xương khớp, cột sống
    • Điều trị bệnh viêm gan, xơ gan, hỗ trợ chữa gan nhiễm mỡ làm vàng da
    • Giải độc, tiêu viêm, mụn nhọt trên da
    • Ổn định huyết áp, hoạt huyết

    Tùy từng bài thuốc với liều dùng xạ đen sẽ tương ứng, tuy nhiên tối đa chỉ nên dùng xạ đen khoảng 70g/ngày và cần tham khảo ý kiến thầy thuốc để được tư vấn liều dùng phù hợp.

    Người mường đi thu lá xạ đen

    Cây xạ đen hỗ trợ chữa những bệnh gì?

    Đã có nhiều nghiên cứu chứng minh công dụng của cây xạ đen. Vì vậy, xạ đen là một loại dược liệu được sử dụng phổ biến trong cả Đông y và Tây y.

    Xạ đen hỗ trợ chữa các bệnh sau đây: trích dẫn nguồn từ: bệnh viện Vinmec

    Hỗ trợ & Điều trị khối u, ung thư

    Như đã đề cập ở trên, cây xạ đen còn gọi là cây ung thư vì có tác dụng hỗ trợ điều trị ung thư rất hiệu quả, đặc biệt là ung thư ruột kết, ung thư đại trực tràng, ung thư cổ tử cung, ung thư buồng trứng, … đó là nhờ vào những hợp chất maytenfolone A, flavonoid, quinone, saponin có trong cây xạ đen, cụ thể:

    • Flavonoid: Có tác dụng làm chậm và chống lại quá trình oxy hóa của các tế bào gốc tự do gây bệnh ung thư, khối u. Nhờ đó, bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh ung thư và những tổn thương do bức xạ gây ra.
    • Quinone: Có tác dụng hóa lỏng các tế bào ung thư để dễ dàng đào thải ra ngoài cơ thể. Cùng với flavonoid, hai hoạt chất này làm tăng tốc độ và hiệu quả đào thải tế bào khối u.
    • Saponin: Có tác dụng ức chế các tế bào ung thư phát triển, đồng thời tái tạo cấu trúc của những tế bào bị tổn thương, ngăn ngừa khối u ác tính di căn.

    Các bệnh về gan

    Các hoạt chất có trong cây xạ đen có khả năng kháng virus gây bệnh viêm gan như viêm gan B, A và C…

    Ngoài ra, với khả năng ức chế quá trình lipid, xạ đen được dùng để điều trị bệnh gan nhiễm mỡ. Xạ đen cũng giúp thuyên giảm bệnh viêm gan mãn tính tiến triển thành xơ gan.

    Điều trị chứng mất ngủ và suy nhược thần kinh

    Nhờ công dụng thanh nhiệt, giải độc, xạ đen được xem là liều thuốc chữa chứng mất ngủ và suy nhược thần kinh rất tốt.

    Khi dùng, xạ đen làm giảm các triệu chứng hoa mắt, chóng mặt và tăng cường vận chuyển máu đến não, phòng ngừa tai biến mạch máu não.

    Chữa mụn nhọt và lở loét trên da

    Cùng với đặc tính kháng khuẩn, kháng virus và tính hàn, xạ đen có tác dụng hỗ trợ chữa mụn nhọt, lở loét trên da rất hiệu quả, giảm ngứa và mau chóng làm lành vết thương

    Giúp tăng cường đề kháng và một số bệnh khác

    Xạ đen là thành phần của một số bài thuốc dân gian dùng để chữa các bệnh về cột sống, xương khớp như thoái hóa cột sống, đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm, viêm khớp dạng thấp, …

    Ngoài ra, đây cũng là loại dược liệu quý giúp ổn định đường huyết và huyết áp, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, điều hòa, lưu thông khí huyết, tăng cường sức đề kháng ở người cao tuổi để phòng ngừa bệnh tật.

    Nguồn tham khảo: Vinmec

    Cây xạ đen và một số bài thuốc quý

    Cây xạ đen không chỉ là một loại cây mà còn là một kho tàng dược liệu quý giá với vô vàn công dụng. Từ thân, cành cho đến lá, mọi bộ phận của cây đều có thể sử dụng để làm thuốc, có thể dùng tươi hoặc phơi khô.

    bài thuốc cây xạ đen

    Một số bài thuốc phổ biến từ cây xạ đen như:

    • Hỗ trợ điều trị ung thư gan, ung thư phổi: Sắc lấy nước uống các loại dược liệu gồm xạ đen và hoàn ngọc (mỗi loại 50g), bán chi liên (10g), bạch hoa xà (20g). Nên uống sau mỗi bữa ăn khoảng 30 phút và uống 2 lần/ngày.
    • Hỗ trợ điều trị các bệnh về gan: Nấu 2 lít nước với xạ đen (50g gồm lá và thân cây), mật nhân (10g), cà gai leo (30g) rồi lọc lấy nước uống hàng ngày.
    • Giải độc gan, hỗ trợ hệ tiêu hóa, phòng chống ung thư: Nấu 1,5 lít nước với xạ đen và xạ vàng (mỗi loại 100g), cây B1 (30g), cây máu gà (kê huyết đằng) để uống trong ngày. Hoặc cũng có thể nấu với xạ đen (70g bao gồm lá và thân cây) sau đó lọc rồi để nguội uống hàng ngày.
    • Thanh nhiệt, lợi tiểu, thông kinh: Phơi khô và sao vàng xạ đen (15g), kim ngân hoa (12g), sau đó hãm lấy nước uống trong ngày.
    • Cầm máu, chữa mụn nhọt: Vệ sinh da sạch sẽ rồi lấy khoảng 3 – 5 lá xạ đen còn tươi đã giã nát đắp lên, sau đó băng lại để tránh nhiễm trùng.
    • Tăng cường đề kháng, giảm căng thẳng: Sắc lấy nước uống hàng ngày các loại dược liệu gồm xạ đen, nấm linh chi, giảo cổ lam (mỗi loại 15g).

    Cách dùng và một số lưu ý khi sử dụng!

    Việc sử dụng cây xạ đen như một loại dược liệu cần được thực hiện một cách cẩn trọng và dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.

    Trước khi sử dụng, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc thầy thuốc đông y để được tư vấn cụ thể về liều lượng, cách dùng và những lưu ý cần thiết.

    1. Cách dùng:

    • Cách dùng xạ đen tươi: Rửa sạch lá và thân cây xạ đen còn tươi (mỗi bộ phận khoảng 50g), sau đó cho vào nồi hoặc ấm nấu cùng 2 lít nước để uống.
    • Cách dùng xạ đen khô: Sắc lấy nước uống hoặc hãm chè lá xạ đen khô (khoảng 20 – 30g) để lấy nước uống trong ngày.

    2. Lưu ý khi sử dụng:

      • Phụ nữ đang mang thai hoặc nuôi con cho bú, trẻ nhỏ dưới 5 tuổi là những đối tượng không được sử dụng, nếu muốn dùng xạ đen để điều trị các bệnh ung thư cần hỏi ý kiến của bác sĩ.
      • Không được tự ý tăng giảm liều lượng hoặc phối hợp với các loại dược liệu khác để tránh gây ra những tác dụng không mong muốn.
      • Không nên sử dụng đối với người bị bệnh thận vì có thể làm suy thận.
      • Không sử dụng thức uống có cồn, các loại thực phẩm như cà pháo, đậu xanh, măng chua, rau muống,… khi uống cây xạ đen vì có thể làm giảm tác dụng.
      • Không dùng vượt quá liều lượng cho phép vì có thể làm tụt huyết áp, gây hoa mắt, chóng mặt.
      • Thuốc hoặc trà từ cây xạ đen sau khi nấu hoặc hãm cần pha vừa đủ, đúng liều lượng và dùng hết trong ngày. Tránh để thuốc qua đêm khi sử dụng sẽ làm đau bụng, đi ngoài và đầy bụng.
      • Nếu đang dùng thuốc Tây y để điều trị, nên uống thuốc Tây và các bài thuốc từ cây xạ đen cách nhau tối thiểu 30 phút để đạt hiệu quả và tránh tương tác thuốc.
      • Xạ đen có tác dụng an thần và chữa mất ngủ nên có thể gây ngủ gà, ngủ gật.

      Cuối cùng

      “Cây xạ đen, với danh tiếng là “thần dược” của tự nhiên, đã và đang đóng góp rất lớn vào việc bảo vệ sức khỏe con người.

      Từ việc hỗ trợ điều trị ung thư đến việc tăng cường sức đề kháng, cây xạ đen thực sự là một món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng.

      Tuy nhiên, để tận dụng tối đa những lợi ích của loại cây này, bạn cần sử dụng đúng cách và dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.”

      Chia sẻ bài viết này
      Follow:
      Chào mọi người! Mình là Nông Huyền - Admin À Lôi Food. Mình hy vọng mỗi bài viết, mỗi sản phẩm trên trang không chỉ đơn thuần là thông tin mà còn là cầu nối giúp bạn hiểu thêm về cuộc sống, con người và tinh hoa văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao Tây Bắc. Mình mong muốn bạn sẽ cảm nhận được tình yêu, sự tự hào và tôn vinh những giá trị truyền thống mà À Lôi Food muốn gửi gắm.
      Không có bình luận