Ngày rằm tháng 7 là một trong những ngày lễ cổ truyền của người Tày-Nùng, diễn ra vào ngày 14,15 tháng 7 âm lịch. Ngày này còn có một tên gọi vô cùng thân thương là “tết Pây Tái”.
Tết Pây Tái là gì?
Pây Tái dịch ra tiếng phổ thông có nghĩa là về thăm nhà ngoại. Tết Pây Tái, con gái và con rể sẽ đem lễ về thăm nhà ngoại để tỏ lòng biết ơn đến công sinh thành của cha mẹ.
Dịp này, những người sinh sống ở xa nhà bố mẹ vợ, dù công việc bận rộn, nhưng Tết “Pây Tái” thì không thể không về báo hiếu cha mẹ vợ.
Lễ của tết Tết Pây Tái – CHIÊNG XÍP XÍ (SLÍP SLÍ)
Lễ mang về thăm bố mẹ bên ngoại ít, nhiều do từng nhà nhưng không thể thiếu một đến hai con vịt béo, một chai rượu nhỏ và đôi ba cặp bánh gai hay bánh củ chuối.
Theo truyền thuyết, vịt là vị sứ giả của trần gian với trời. Con vịt có công cõng gà trống vượt biển đi cống sứ mường trời vào ngày rằm tháng Bảy hằng năm, để cầu mùa màng bội thu cho người nông dân.
Mặt khác, từ xưa văn hóa người Tày-Nùng-Thái là văn hóa lúa nước, tháng bảy âm lịch chính là thời gian người dân thu hoạch xong lúa ruộng một vụ.
Với chăn nuôi cũng vậy, từ cuối tháng 3 âm lịch khi thời tiết ấm lên thì người dân bắt đầu nuôi gà, vịt. Đến tháng 7 âm lịch, vịt mới trưởng thành là thời điểm thịt vịt ăn ngon nhất.
Vì vậy, từ xưa, vịt trở thành món ăn truyền thống, thành con vật làm lễ của người dân.
Cỗ ngày Tết Pây Tái – CHIÊNG XÍP XÍ (SLÍP SLÍ)
Khác với ngày tết Nguyên Đán làm bánh chưng và ăn thịt gà, thì ngày rằm tháng 7 mọi người sẽ ăn thịt vịt và làm bánh gai, bánh củ chuối.
Mọi người trong gia đình sẽ cùng nhau tề tựu để làm bánh, chuẩn bị bàn thờ cúng gia tiên.
Mâm cỗ ngày tết Xíp Xí của người Tày – Nùng – Thái phong phú, đa dạng các món ăn truyền thống: Pa pỉnh tộp, xôi ngũ sắc, măng nhồi thịt, thịt lợn sấy… và món ăn không thể thiếu đó là món thịt vịt: thịt vịt nướng, bún vịt.
Ý nghĩa ngày Tết Pây Tái – CHIÊNG XÍP XÍ (SLÍP SLÍ)
Tết “Pây Tái” của người Tày – Nùng – Thái là cái tết to. Bởi theo quan niệm của họ thì đây là dịp để con rể thể hiện tình cảm với bố mẹ vợ, cả gia đình sẽ về thăm gia đình bên vợ với lễ vật mang theo để biếu bố mẹ vợ ăn tết.
Đối với những người con xa quê đây cùng là dịp để anh em họ hàng được tề tựu, xum vầy. Không khí vào những ngày này cũng rất nhộn nhịp và vui vẻ.
Cuối cùng
Từ xưa đến nay, tết “Pây Tái” hay Chiêng Xíp Xí (SLÍP SLÍ) của người Tày – Nùng – Thái vẫn giữ được nguyên vẹn những phong tục tập quán tốt đẹp.
Đây là một trong những nét đẹp văn hóa mang nhiều ý của người Tày – Nùng – Thí cần được bảo tồn và phát triển.
Với người Nùng ở Tuyên Quang, rằm tháng Bảy – lễ “Pây Tái” – là một trong hai cái Tết quan trọng nhất của năm, sau Tết Nguyên đán.
Tên gọi là Tết Rằm tháng Bảy nhưng thực chất lễ cúng sẽ được tiến hành vào ngày 14.7 âm lịch.
Điều đặc biệt ở đây là tất cả nhưng món ăn dâng lên bàn thờ gia tiên trong ngày này đều do các bà, các mẹ tự tay chuẩn bị, nấu nướng.
